Yüksek enflasyon karşısında ayakta kalmaya çalışan milyonların gözü gelecek ek ödemelerde.
Kamuoyunda “vatandaşlık maaşı” olarak da bilinen Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi de bunlardan birisi. Hürriyet’ten Noyan Doğan’ın aktardığına göre yeni sistemin çalışmalarında sona gelindi. Söz konusu sistemle hane içi gelir düzeyi yoksulluk sınırı altında bulunanlara yönelik olarak destek planlanıyor.
Desteğin, 2027 yılında başlaması plan dahilinde. Mevzuat çalışmaları da tamamlanan sistemin, önümüzdeki aylarda Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) gündemine gelmesi bekleniyor. Gelir Tamamlayıcı Aile Desteği ile yeni bir sistem uygulamaya konulacak ve sosyal yardımlarda da değişikliğe gidilecek.
İlk olarak 2023 yılında gündeme gelen ve gelir seviyesi asgari hayat standardının altında hane kalmamasına yönelik geliştirilen Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi, aile bazlı vatandaşlık maaşı olarak da biliniyor.
Sosyal yardım alan kişileri ve haneleri belirli bir eşik gelir seviyesine getirene kadar destek olunması amaçlanan Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sisteminde pilot çalışmalar bu yıl başladı ve 2027 yılında tüm illerde yaygınlaştırılacak.
KİMLERİ KAPSAYACAK?
Bugün Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından 43 farklı sosyal yardım programı uygulanıyor ve bunların bir kısmı yoksul haneleri desteklemeye yönelik programlar arasında yer alıyor.
Burada yoksulluk, TÜRK-İŞ, ya da diğer kurumlar tarafından hesaplanan sınır değil. Ailenin geliri asgari ücretin altındaysa desteklenecek.
Bunların içinde gıda yardımı, yakacak yardımı, elektrik desteği ve 65 yaş aylığı gibi destekler bulunuyor. “Vatandaşlık maaşı” da maddi olarak zorlanan durumlarda olanlara yönelik yeni bir destek programı olarak sunuluyor.
Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı koordinasyonunda Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ve birçok kurum model üzerinde çalışıyor. Bilinen yönleriyle Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sisteminin detaylarına göre, uygulama aile bazlı olacak ve ailenin geliri dikkate alınacak.
Ailede, 17 yaş altı çocuk sayısı, ailenin durumu ve geliri, ailede engelli ve yaşlı birey olup olmadığı gibi kriterler göz önünde tutulacak.
Her ailenin en az asgari ücret seviyesinde geliri olacak, eğer bu gelir yoksa üstü Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi ile tamamlanacak. Aynı evde çalışan kişinin olmaması da önemli bir kriter olarak belirlenirken, vatandaşlık maaşı alanlar gelir destekli diğer sosyal yardımlardan yararlanamayacak. Aile Destek Sistemi’nin bir özelliği de istihdam odaklı bir sistemin hayata geçirilecek olması.
SOSYAL YARDIMLAR YENİDEN DÜZENLENECEK
Asgari gelirin tutarı henüz netlik kazanmazken, tüm sosyal yardımlarda hane içinde kişi başına düşen aylık gelirin net asgari ücretin üçte birinden az olması kuralı uygulanıyor. Kimi sosyal programlarda asgari ücretin üçte ikisi de baz alınıyor. Geliri bu tutarın altında olanlar sosyal yardım desteklerinden faydalanabiliyor. Benzer kuralın Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi için de geçerli olacağı konuşuluyor. Vatandaşlık maaşı belirli bir süre uygulanacak ve maaş dönemi boyunca da ailenin gelir durumu izlenecek.
İŞ BULMA VE İŞE YERLEŞTİRME
İş bulma ve işe yerleştirme gibi diğer desteklerle yoksul ailelerin iş hayatına kazanımı sağlanacak. Ailelerde meslek edinilmesi, her ailede bir kişinin istihdama katılması öncelik olacak. Vatandaşlık maaşı da ailede bir kişi işgücüne katılana kadar devam edecek. Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemine geçilmesi ile birlikte bugüne kadar sağlanan sosyal yardımlar da yeniden düzenlenecek ve bazıları tek çatıda toplanacak.
